İran parasızlıktan sokaktayken, Hamaney’in mal varlığı dudak uçuklatıyor

İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestolar şiddetini artırarak devam ederken, dini lider Ali Hamaney'in mal varlığıyla ilgili iddia dikkat çekti. Hamaney'in kontrolünde olduğu Setad isimli örgütün mal varlığının 95 milyar dolar olduğu iddia edildi.

İran'da hayat pahalılığı nedeniyle haftalar önce başlayan protestolar ülke geneline yayıldı. Birçok şehirde güvenlik güçleri protestoculara sert müdahale etti, çok sayıda kişi hayatını kaybetti.

HAMANEY'İN TARTIŞMALI MAL VARLIĞI

Ülke yangın yerine dönerken, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in mal varlığı ile ilgili iddia dikkat çekti. Reuters'in 2013 yılında yaptığı araştırmaya göre Hamaney'in sahip olduğu mal varlığının toplam değerinin yaklaşık 95 milyar dolar olduğu iddia edildi. Mal varlıkları arasında hayrimenkuller ile şirketlerin olduğu belirtildi. Ancak söz konusu mal varlığının Hamaney'in kontrolündeki Setad örgütüne ait olduğu öğrenildi.

SETAD ÖRGÜTÜ NEDİR?

Tam adı Setad-e Ejraiye Farmane Hazrat-e Emam (İmam'ın Emrini Uygulama Karargahı) olan bu kuruluş, İran'da doğrudan ülkenin Dini Lideri'ne (Hamaney) bağlı, milyarlarca dolarlık varlığı yöneten ve denetim dışı yapısıyla bilinen devasa bir ekonomik imparatorluktur. 1989 yılında Humeyni'nin talimatıyla, "sahipsiz" veya "müsadere edilmiş" mülkleri yönetmek amacıyla kurulan Setad, zamanla finanstan petrole, telekomünikasyondan ilaca (Barakat Vakfı gibi) kadar İran ekonomisinin hemen hemen her sektöründe faaliyet gösteren bir holdinge dönüşmüştür.

ULUSLARARASI YAPTIRIMA TABİ

Şeffaf olmayan mali yapısı ve doğrudan dini lidere bağlı olması nedeniyle hem İran siyasetinde hem de uluslararası yaptırım listelerinde önemli bir yer tutan bu yapı, elde ettiği gelirleri hem sosyal yardım projelerinde hem de devletin stratejik yatırımlarında kullanmaktadır.

İRAN'DAKİ GÖSTERİLER

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 11 Ocak'ta (gösterilerin 15. gününde) yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi ve biri savcı, 8'i çocuk (18 yaş altı) olmak üzere 544 kişinin hayatını kaybettiğini, 10 bin 681 kişinin de gözaltına alındığını bildirmişti.