AYM Başkanı Özkaya’dan kritik HDP ve Selahattin Demirtaş açıklaması

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, HDP ve Selahattin Demirtaş hakkındaki soruları yanıtladı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Selahattin Demirtaş hakkında verdiği ihlal kararının gereğinin yerine getirilmesi konusunda bir yetkileri olmadığını belirten Özkaya, HDP'ye kapatma davası hakkında ise dosyanın teknik anlamda sona yaklaştığını söyledi.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya basın mensuplarının HDP, Selahattin Demirtaş ve Can Atalay hakkında sorduğu sorulara yanıt verdi.

Özkaya, Ankara Vilayetler Evi'nde basın kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle iftarda bir araya geldi. Buradaki konuşmasında, hak arama yollarının etkinliğini artırmak için teknolojik dönüşüme önem verdiklerini belirten Özkaya, AYM'ye bireysel başvuruların 1 Ekim 2025 itibarıyla elektronik ortamda ve UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılabilmesine imkan sağladıklarını anımsattı.

Yüksek Mahkemeye 1 Ekim 2025'ten bu yana bu yöntemle 6 bin 686 bireysel başvuru yapıldığını aktaran Özkaya, söz konusu uygulamayla hem erişilebilirliğin arttığını hem de başvuru süreçlerinin daha hızlı, etkin ve şeffaf şekilde yürütülmesinin önünün açıldığını vurguladı. Özkaya, görev alanlarındaki işlere ve raportörlük müessesesine yardımcı olmak adına yapay zekanın kullanımı konusunda da ciddi çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

AYM'DEKİ HDP KAPATMA DAVASI

Konuşmasının ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Özkaya, "Anayasa Mahkemesi, HDP hakkında açılan kapatma davasıyla ilgili henüz bir karar vermedi. Davayla ilgili son durum nedir?" sorusuna şu cevabı verdi:

"Çok kapsamlı bir dava. İddianamede ileri sürülen hususların incelenmesi ve araştırılması çok zaman alacak bir boyuttaydı. Baştan itibaren dosyada 4 raportör görevlendirdik. Bugüne kadar Anayasa Mahkemesine çok sayıda kapatma davası açılmış olmasına rağmen, HDP kapatma davasının niteliğinde bir başka dava yok. 520 kişinin eylemi kapatma davasına gerekçe olarak gösteriliyor. Bunların 451'i hakkında yasaklılık kararı isteniyor. 520 kişi hakkında 4 bin eylemden bahsediyoruz. Bu eylemlerin tamamı soruşturma ve kovuşturma konusu olmuş.

Bu da yaklaşık 3 bin davaya tekabül ediyor. 840 sayfa iddianame, ekinde 60 klasör ve bu klasörlerin içinde yaklaşık 200 GB dijital materyal bulunan bir davadan söz ediyoruz. Teknik anlamda dosyada sona gelindiğini söyleyebiliriz. Yani tamamlanma sürecine yaklaşılmış durumda. Bir başka ifadeyle, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemesine başlanmasına gelme durumunda. Çok uzun zaman almadan değerlendirme yapılabilecektir."

Özkaya, "Yargıtay 3. Ceza Dairesinin AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunmasıyla" ilgili soruya ise "Anayasa Mahkemesi tarafından herhangi bir sözlü ya da fiili eylemde bulunulmadı. Süreç de zaten devam etmedi. Yani sadece o kararın alınmasıyla kaldı, sonrasında başka bir gelişme olmadı. Anayasa Mahkemesi de bu konuda bir tutum içerisine girmedi." yanıtını verdi.

SELAHATTİN DEMİRTAŞ SORUSUNA YANIT

"Milletvekilliği düşürülen Can Atalay ile eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş hakkında AYM ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince (AİHM) verilen ihlal kararlarının, mahkemelerce yerine getirilmemesine" ilişkin değerlendirmeleri sorulan Özkaya, AYM'nin Atalay ile ilgili verdiği 3 kararı bulunduğunu anımsattı.

AYM üyesi olarak söz konusu kararlarda yargısal görüşünü ifade ettiğini anımsatan Özkaya, "Can Atalay'ın milletvekili olarak yargılanmasının özel usule tabi olduğunun ve Anayasa Mahkemesinin Anayasa'nın 14 ve 83. maddeleri yorumu çerçevesinde milletvekili sıfatı devam ettiği sürece yargılamanın durması gerektiğinin ifade edildiği iki kararın altında imzam var." dedi.

AYM olarak AİHM'in verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmemesi üzerine yapılan başvurularda işin esasını incelediklerini ve ihlal kararının gereğinin yerine getirilmediğini tespit etmeleri durumunda ihlal kararı verdiklerini belirten Özkaya, "Bizim, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik yetkimiz yok. Dolayısıyla bu konudaki değerlendirmelerimiz de farklı yorumlanabiliyor. O nedenle bu tür konularda kararlarımızla değerlendirme yapmanın daha doğru olacağını düşünüyorum." diye konuştu.

"EYLÜL İTİBARIYLA YAPAY ZEKAYI HAYATA GEÇİRMEYİ HEDEFLİYORUZ"

"Anayasa Mahkemesi olarak yapay zekayı hangi alanlarda kullanacaksınız ve yapay zekaya geçiş için bir tarih verebilir misiniz?" sorusu üzerine Özkaya, şunları kaydetti:

"2026'nın eylül ayı itibarıyla yapay zekayı hayata geçirmeyi hedefliyoruz. İlk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi noktasında yapay zekadan yararlanmayı planlıyoruz. Burada şu hususa dikkat çekmek isterim, yapay zekanın çalışmalarına ve bu çalışmalara bağlı olarak ortaya çıkan ürüne hukuki bir değer atfetmeyeceğiz. Yani yapay zeka, raportörlerimize hazırlık çalışması niteliğinde katkılar sağlayacak. Yapay zekanın üreteceği ürün, raportörler tarafından mutlaka kontrol edilecek, bu çıktıların doğruluğu test edilecek ve gerekli kontrollerin ardından o çalışmalardan istifade edilecek.

İkinci aşama olarak ise dosyaların kategorize edilmesinde, dosyaların değerlendirme safhasının öncesinde yapay zekadan yararlanmayı hedefliyoruz. Bu noktada yapay zeka, Anayasa Mahkemesinin benzer konularda daha önce verdiği kararlardan hareketle dosyalara ilişkin önerilerde bulunabilecek. Bu süreç de aynı şekilde kontrolden geçtikten, denendikten ve hata oranı çok düşük olduğu tespit edildikten sonra uygulamaya girecek. Bütün bu uygulamalar dosyaların ilk inceleme aşamasında devrede olacak, dosyanın esasının inceleme aşamasında, yani dosyada ihlal var mı yok mu gibi hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda yapay zekanın devrede olması gibi bir husus şu an itibarıyla söz konusu olmayacak."