Aziziye destanının kahramanı Nene Hatun’un arşiv görüntüleri ortaya çıktı

Osmanlı-Rus Savaşı'nın kadın kahramanı Nene Hatun'un Aziziye Tabyası'nın açılışındaki görüntüleri ortaya çıktı. Paylaşılan arşiv görüntülerde 30 Ağustos 1952'de Aziziye Tabyaları'nın açılışı ve törene katılan Nene Hatun yer alıyor.

Tarihte 93 harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Erzurum halkı Aziziye Tabyası'nda tarihe geçen bir zafere imza attı. 9 Kasım 1878 sabahı Aziziye Tabyası'nın Ruslar tarafından işgal edildiğini ve Türk askerinin zorda olduğunu duyan Erzurumlular balta, kürek, kazma, sopa, dirgen gibi aletlerle yardıma koştu. Aziziye tabyasındaki kahramanlardan biri olan Nene Hatun, kundaktaki bebeğini eve bırakarak, baltayla Aziziye Tabyası'ndaki Türk askerine yardıma gitti, Ruslara karşı direnişinin simgesi haline geldi.

OĞLU DOĞU CEPHESİNDE ŞEHİT OLDU

Nene Hatun'un vefatının 71'inci yıl dönümü sebebiyle Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK), Erzurum Lisesi ve Nene Hatun Kız Anadolu Lisesi iş birliğiyle anma töreni düzenlendi. Erzurum Lisesi Kültür Merkezi'ndeki törene 27'nci dönem Erzurum Milletvekili Naci Cinisli, ERVAK Başkanı Erdal Güzel, öğretmen ve öğrenciler katıldı. Törende 'Arşiv Belgeleri Işığında Nene Hatun' konulu bir konferans veren tarihçi Akın Aktaş, 1 Temmuz 1854 tarihinde Pasinler ilçesine bağlı Çeperli köyünde doğan Nene Hatun'un soyadının Kırkgöz olduğunu, 4 erkek, 2 kız çocuğu olduğunu söyledi. 101 yaşında 22 Mayıs 1955 yılında hayatını kaybeden Nene Hatun'un Abdurrahman ismindeki oğlunun Doğu Cephesi'nde 1914 yılında şehit olduğunu anlatan Aktaş, "Nene Hatun'un 2 çocuğu Çanakkale'de şehit oldu' diye bilgi var. Nene Hatun'un çocuklarından Abdurrahman, Çanakkale Savaşı'nda değil Doğu cephesinde şehit olduğu tespit edildi. 9'uncu Kolordu 84'üncü Alay 1'inci Tabur 2'nci Bölükte görev yapan Abdurrahman, Nene Hatun'un şehit olan çocuğu. Osmanlı kayıtlarında çocuklar baba üzerinden sorgulanır. Ben bütün cepheleri araştırdım. Erzurum'un Pasinler ilçesinde şehit olan ismi Abdurrahman olan tek çocuk var. Şehadet tarihi de 1914" dedi.

ARŞİV GÖRÜNTÜLERİ PAYLAŞILDI

Tarihçi Akın Aktaş, konferansında Nene Hatun'un 1952 yılında çekilen görüntülerini de paylaştı. Görüntülerde, 30 Ağustos 1952 tarihinde Aziziye Tabyası'nın açılışı sebebiyle düzenlenen törene Nene Hatun'un da katıldığı görülüyor. Aziziye destanının temsili olarak canlandırıldığı arşiv görüntülerde askeri ve mülki erkanın Nene Hatun'un elini öptüğü de görülüyor.

Türk tarihinin en çok bilinen 3 kadınından biri olan Nene Hatun'la ilgili 2019 yılında araştırmaya başladığını belirten Aktaş, görüntülerin TRT'nin arşivlerinde yer aldığını kaydetti. 8-9 Kasım 1878 tarihinde Erzurum Aziziye Tabyaları'nda gösterdiği kahramanlık neticesinde Nene Hatun'un halk tarafından tanındığını kaydeden Aktaş, "Cumhuriyet'in ilan edilmesinden sonra, gazeteciler ve araştırmacılar tarafından araştırılan Nene Hatun'un hayatı birçok gazetede neşredilmeye başlandı. Nene Hatun'a ilk destek veren devlet görevlisi Orgeneral Nurettin Baransel oldu. Üçüncü Ordu'nun Ninesi seçilip, başta ekonomik sorunları olmak üzere birçok sorunu çözüldü. Bir ev hediye edildi. Sonrasında, Vatana Hizmet Tertibinden maaş bağlandı" diye konuştu.

TÜRKİYE'DE SEÇİLEN İLK YILIN ANNESİ

Nene Hatun'un 5 Mayıs 1955 tarihinde Türkiye'de seçilen ilk yılın annesi olduğunu belirten tarihçi Aktaş, "5 Mayıs 1955 tarihinde Türkiye'de seçilen ilk yılın annesi oldu. Adı birçok kitaba ve filme konu olan bu kahraman Türk kadını, 22 Mayıs 1955 tarihinde, 101 yaşında zatürre hastalığından vefat etti. Resmi cenaze töreni düzenlendi. Lala Paşa Camiinde kılınan cenaze namazından sonra Aziziye Tabyaları'na defnedildi" dedi.

Konferans sonunda Halk Ozanı Fuat Çerkezoğlu, Nene Hatun için kaleme aldığı şiiri okudu. Tören Erzurum Lisesi Müdürü Ömer Coşkun ile Nene Hatun Kız Anadolu Lisesi Müdürü Mustafa Taşer'in tarihçi Akın Aktaş'a plaket vermesiyle sona erdi.

Kaynak: DHA