Vatikan’ın 400 yıllık gizemli el yazması Borg Şifresi yapay zeka ile çözüldü

Vatikan Kütüphanesi'nde 400 yılı aşkın süredir çözülemeyen Borg Şifresi, yapay zeka destekli çalışmalar sayesinde gün yüzüne çıkarıldı. Araştırmacılar, gizemli el yazmasında dönemin tıbbi uygulamalarına dair binlerce sıra dışı tedavi yönteminin yer aldığını belirledi.

Vatikan Kütüphanesi'nin derin arşivlerinde, tuhaf sembollerle karalanmış gizemli bir el yazması kitap 400 yıldan uzun süre boyunca okunmadan bekledi.

408 sayfalık Borg Şifresi, 34 farklı gizemli sembol, bazı Roma harfleri ve Arapça yazılmış bir ön sayfa kullanılarak oluşturulmuştu. Kitabın kapağına kazınan notlarda, insan bedenindeki rahatsızlıklara yönelik gizli tedavilerin saklandığı belirtiliyordu.

O dönemde bazı şifa yöntemlerinin cadılık ya da yasak uygulamalarla ilişkilendirilebilmesi nedeniyle bilgilerin şifrelenerek gizlendiği düşünülüyor.

YAPAY ZEKA ŞİFREYİ ÇÖZMEYİ BAŞARDI

İsveç'teki Stockholm Üniversitesi'nde hesaplamalı dilbilim profesörü olan Beáta Megyesi'nin de yer aldığı ekip, makine öğrenmesi tekniklerinden yararlanarak şifreyi çözmeyi başardı.

Megyesi, süreci "her sembolün ve her desenin bizi kaybolmuş bir dünyanın sırlarına biraz daha yaklaştırdığı bir dedektiflik çalışması" olarak tanımladı.

Araştırmacılar, yapay zekanın desteğine rağmen şifre anahtarını ortaya çıkarmanın oldukça zahmetli bir süreç olduğunu vurguladı.

İÇİNDE SIRA DIŞI TEDAVİLER BULUNDU

Şifrenin çözülmesiyle birlikte metinde dönemin tıp anlayışına ait çok sayıda ilginç bilgi ortaya çıktı.

Bunlar arasında dizanteri tedavisi için birkaç kadeh kaliteli kırmızı şarap içilmesi ya da hindistan cevizinin hamur içerisinde fermente edilmesi gibi sıra dışı yöntemler yer aldı.

Araştırmacılar, metinde binlerce farklı tedavi önerisinin bulunduğunu belirtiyor.

TARİHİ ŞİFRELERİN PEŞİNDE YENİ DÖNEM

Uzmanlara göre dünya genelindeki arşiv ve kütüphanelerde bulunan materyallerin yaklaşık yüzde 1'i tamamen ya da kısmen şifreli durumda.

Bu belgeler arasında diplomatik yazışmalar, tıbbi bilgiler, gizli toplulukların kayıtları, aşk mektupları ve dönemin siyasi sırları bulunuyor.

Yakın dönemde İskoç Kraliçesi Mary'ye ait şifreli mektupların çözülmesi de tarihin yeniden değerlendirilmesine neden olmuştu.

YAPAY ZEKA TARİHİN KAYIP SAYFALARINI AÇIYOR

Araştırmacılar bugün yalnızca Borg Şifresi'ni değil, daha önce çözülemeyen çok sayıda tarihi belgeyi de yapay zeka yardımıyla incelemeye başladı.

Norveç, Fransa ve İsveç'ten bilim insanlarının yer aldığı uluslararası ekipler, eski mektupları, şifreli belgeleri ve gizli arşivleri dijital ortama aktararak analiz ediyor.

Yeni geliştirilen sistemler, yalnızca metni dijitalleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda şifreleri çözerek içeriklerini de ortaya çıkarabiliyor.

HEDEF: ÇÖZÜLEMEMİŞ TARİHİ ŞİFRELERİ ORTAYA ÇIKARMAK

Megyesi ve ekibi, gelecekte yapay zekanın yalnızca belge fotoğraflarını inceleyerek transkripsiyon ve şifre çözme işlemlerini tek adımda gerçekleştirebileceğini düşünüyor.

Araştırmacılar, bu teknolojinin yalnızca tarihi şifrelerin değil, bugün hâlâ okunamayan antik yazı sistemlerinin de çözülmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Uzmanlara göre yapay zeka, tarih boyunca saklı kalmış bilgilerin gün yüzüne çıkarılmasında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Kaynak: BBC