Diyarbakır’da tarihin kapısı açıldı! Toprağın altından 7 bin yıllık atölye çıktı

Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi'nde yürütülen 2026 yılı kazılarında M.Ö. 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik madencilik işliği ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 7 bin yıllık işlikte ham ve yarı işlenmiş malakitler, bakır boncuklar, çeşitli bakır nesneler ve taş döşemeli çalışma alanı bulundu. Keşif, Çayönü'nde madenciliğin belirli üretim alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyan önemli veriler sundu.

Diyarbakır'da 7 bin yıllık maden işçiliğinin izleri gün yüzüne çıktı. Çayönü Tepesi'nde ortaya çıkarılan üretim alanında ham maddeden işlenmiş ürüne kadar madenciliğin farklı aşamalarına ait buluntular tespit edildi.

7 BİN YILLIK MADENCİLİK İŞLİĞİ BULUNDU

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi'nde gerçekleştirilen 2026 yılı kazılarında önemli bir keşfe ulaşıldığını açıkladı. Yerleşmenin batı kesiminde yapılan kazılarda M.Ö. 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik madencilik işliği bütüncül şekilde ortaya çıkarıldı.

Bakan Ersoy, "Büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi'nde geçmişin izlerini bilimsel kazılarla geleceğe taşımaya devam ediyoruz" dedi.

MADEN İŞÇİLİĞİNİN AŞAMALARI AYNI ALANDA ORTAYA ÇIKTI

İşlikte ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler bulundu. Buluntuların ham maddeden yarı mamule ve ardından işlenmiş ürüne kadar farklı üretim aşamalarını temsil etmesi, Çayönü'ndeki madenciliğin yalnızca madenin bulunması veya kullanılmasından ibaret olmadığını gösterdi. Yeni veriler, yaklaşık 7 bin yıl önce uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğine işaret etti.

5 METREKARELİK ÜRETİM ALANI KURMUŞLAR

Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında gerçekleştirilen kazılarda işliğin mimari özellikleri de belirlendi. Yaklaşık 5 metrekarelik üretim alanının çevresinde en az 6 dikme deliği, merkezinde ise taş döşemeli çalışma alanı tespit edildi. Dikme delikleri, alanın üzerinin bir gölgelikle kapatılmış olabileceğine ve üretim mekanının bilinçli şekilde düzenlendiğine ilişkin önemli bir veri olarak değerlendiriliyor.

42 MALAKİT VE BAKIR BULUNTUSU TESPİT EDİLDİ

İşliğin merkezinde 18, işlik ve yakın çevresinde ise yaklaşık 24-25 malakit örneği bulundu. Daha geniş çalışma alanı hesaba katıldığında malakit ve bakır buluntularının sayısı yaklaşık 42'ye ulaştı. Çayönü'nde bakır ve malakit kullanımının bilinen izlerinin ise M.Ö. 9100'lere kadar uzandığı belirtildi. Ersoy, "Yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor" ifadelerini kullandı.

ÇAYÖNÜ'NÜN BİNLERCE YILLIK GEÇMİŞİNE YENİ VERİLER

2026 yılı çalışmalarında madencilik işliğinin yanı sıra yerleşmenin kültürel sürekliliğine ilişkin yeni buluntular da ortaya çıkarıldı. Batı alandaki kazılarda Çanak Çömlekli Neolitik Dönem'in erken aşamalarından Proto-Hassuna kültürüne ait çanak çömlekler bulundu. M.Ö. 6800-6600 yıllarına tarihlenen buluntuların kesin kronolojisinin Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerle belirlenmesi planlanıyor.

Kaynak: İHA