Milyonları ilgilendiren emeklilik kararı! Hesaplar değişebilir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, eksik prim günü nedeniyle EYT'yi kaçıranları ilgilendiren önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, hizmet süresinin yalnızca SGK kayıtlarıyla belirlenemeyeceğine ve akrabalığın tek başına tanık beyanını geçersiz kılmayacağına hükmederek, farklı belge ve tanık anlatımlarının da dikkate alınabileceğini belirtti.

Eksik prim günü nedeniyle EYT düzenlemesinden yararlanamayan on binlerce kişi, geçmişte sigortasız veya eksik sigortalı çalıştırıldıkları dönemlerin tespiti için mahkemelerin yolunu tuttu. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin verdiği karar ise hizmet süresinin nasıl belirleneceği konusunda dikkat çeken bir ölçüt ortaya koydu.

Yüksek Mahkeme, hizmet süresinin yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarına göre belirlenemeyeceğine karar verirken, işçinin akrabası olan bir kişinin tanıklığının da sırf akrabalık nedeniyle geçersiz sayılamayacağını belirtti.

SİGORTASININ YATIRILMADIĞINI HASTANEDE ÖĞRENDİ

Davaya konu olayda M.D., bir üretim tesisinde 1994 yılında çalışmaya başladı. M.D., Temmuz 2017'de hastaneye gittiğinde sigortasının yatırılmadığını öğrenmesinin ardından iş sözleşmesini feshederek işten ayrıldı ve İş Mahkemesine başvurdu.

İşçi, ücret bordrolarının asgari ücret üzerinden düzenlendiğini ve ödenmeyen ücret alacaklarının bulunduğunu ileri sürdü. Kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra fazla çalışma ücreti, ücret ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsilini talep etti.

Davalı işveren ise M.D'nin işe giriş ve işten çıkış beyannameleri arasındaki dönemlerde bordrolarda gösterilen ve SGK'ye bildirilen asgari ücretle çalıştığını savundu. İşlerinin az olması nedeniyle işçinin uzun yıllar sezonluk çalıştığını ve 2017 yılında istifa ettiğini öne süren işveren, davanın reddini istedi.

İŞ MAHKEMESİ 23 YIL 2 AYLIK ÇALIŞMAYI KABUL ETTİ

İş Mahkemesi, M.D'nin davalı işyerinde kesintisiz olarak 23 yıl 2 ay çalıştığını kabul etti.

Mahkeme, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle feshedildiğine ve bu nedenle kıdem tazminatına hak kazandığına hükmetti. Ücret ve yıllık ücretli izin taleplerini de yerinde bulan mahkeme, davanın kısmen kabulüne karar verdi.

İŞVEREN KARARI İSTİNAFA TAŞIDI

İşveren avukatının kararı istinafa taşıması üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesine geldi.

Bölge Adliye Mahkemesi, hizmet süresini ispat yükünün işçide olduğuna ve yazılı delil bulunmadığı durumlarda tanık beyanlarının değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Ancak mahkeme, davacı tanıklarının işçinin yakın akrabaları olmasını ve fesih dönemine kadar M.D. ile birlikte çalışmamalarını dikkate aldı. SGK kayıtlarını esas alan mahkeme, işçinin kesintili olarak 13 yıl 2 ay 25 gün çalıştığını kabul etti.

Bunun üzerine İlk Derece Mahkemesinin hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verildi ve dava kısmen kabul edildi.

DOSYA YARGITAY'A GİTTİ

Bölge Adliye Mahkemesinin kararını işçi temyiz edince dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne geldi.

Dosyada bulunan bilirkişi raporunda iki farklı hesaplama yapıldığı görüldü. Tanık anlatımları ve dosya kapsamına göre hazırlanan ilk seçenekte hizmet süresi 23 yıl 2 ay, yalnızca SGK kayıtlarının dikkate alındığı ikinci seçenekte ise 13 yıl 2 ay 25 gün olarak hesaplandı.

İş Mahkemesi ilk seçeneği, Bölge Adliye Mahkemesi ise SGK kayıtlarının esas alındığı ikinci seçeneği dikkate almıştı.

YARGITAY'DAN "AKRABA TANIK" KARARI

Yargıtay'ın incelemesinde işçinin kardeşi İ.D'nin tanıklığı belirleyici oldu. İ.D., davalı işyerinde 1989 yılı sonlarında çırak olarak çalışmaya başladığını, 1993 yılından Şubat 2006'ya kadar ise üretim bölümünde kesici olarak görev yaptığını anlattı.

İ.D., kardeşi M.D'nin de kendisi aracılığıyla Nisan-Mayıs 1994 döneminde söz konusu işyerinde çalışmaya başladığını belirterek işe giriş tarihi ve kesintisiz çalışma süresine ilişkin bilgi verdi.

Yargıtay, tanığın işçiyle akraba olmasının tek başına beyanının dikkate alınmaması için yeterli olmadığına hükmetti.

Kararda şu ifadelere yer verildi: "Dosya kapsamında davacının kardeşi olduğunu beyan eden davacı tanıklarından İ.D, davalı işyerinde 1989 yılı sonlarında çırak olarak çalışmaya başladığını, 1993 yılından Şubat 2006 tarihine kadar üretim bölümünde kesici olarak çalıştığını beyan etmiştir. Davacının davalı işyerinde kendisi aracılığıyla Nisan-Mayıs 1994 aylarında çalışmaya başladığını ifade etmiş; davacının ilk işe giriş tarihi ve davalı işyerinde kesintisiz çalışma olgusunu doğrular mahiyette beyanda bulunmuştur."

1994-2006 ARASINDAKİ ÇALIŞMA KESİNTİSİZ KABUL EDİLECEK

Yargıtay, tanığın davalı işyerindeki kendi hizmet süresini de dikkate alarak M.D'nin 1 Mayıs 1994 ile 31 Ocak 2006 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının kabul edilmesi gerektiğine karar verdi.

Bu tarihten sonraki çalışma dönemleri için ise SGK kayıtlarının esas alınması gerektiği belirtildi.

Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesinin kararını oy birliğiyle bozarak dosyanın yeniden değerlendirilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmetti.

HİZMET SÜRESİNDE SADECE SGK KAYITLARI DİKKATE ALINMAYACAK

Yargıtay kararında, çalışma süresinin tespitinde değerlendirilebilecek deliller de sıralandı.

Buna göre hizmet süresinin belirlenmesinde SGK kayıtlarının yanı sıra işveren ve işyeri kayıtları, işyerine giriş ve çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, işyerinde çalışan kişilerin tanıklıkları, komşu işyerlerinde çalışanların tanıklıkları ve dosyadaki diğer deliller dikkate alınabilecek.

Karar, EYT'den yararlanabilmek için geçmişteki eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespitini isteyen kişiler açısından önem taşıyor. Ancak karar, eksik prim günü bulunan herkese otomatik olarak prim günü veya emeklilik hakkı verilmesi anlamına gelmiyor; her uyuşmazlığın kendi delilleri doğrultusunda değerlendirilmesi gerekiyor.

Kaynak: İHA