Türkiye, PISA 2025’te her alanda sıralamasını yükseltti

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından uygulanan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçlarına göre, Türkiye, fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarında OECD üyesi ülkeler arasında puanını en fazla yükselten ülke oldu.

91 ülkenin katılımıyla yapılan PISA 2025 sonuçları, tüm dünyayla eş zamanlı olarak açıklandı.

OECD tarafından 15 yaş grubunda örgün eğitime devam eden öğrencilerin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarını değerlendirmek ve ülkeleri karşılaştırabilmek amacıyla üç yılda bir gerçekleştirilen araştırmaya Türkiye 2003'ten bu yana katılıyor. PISA araştırmasında 2003'te 41, 2006'da 57, 2009 ve 2012 yıllarında 65, 2015'te 72, 2018'de 79, 2022'de ise 81 ülke yer aldı.

PISA 2025 nihai uygulaması, Türkiye'de 14 Nisan-16 Mayıs 2025'te 12 bölgeden 56 ilde bulunan 203 okul ve 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı gerçekleştirildi.

PISA sonuçlarına ilişkin kamuoyuna iki ayrı rapor sunuldu. Bunlardan biri MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ülke raporu, diğeri ise OECD tarafından kaleme alınan ve "www.oecd.org/pisa" adresinde yayımlanan rapor oldu.

Genel Müdürlükçe açıklanan ülke raporuna göre Türkiye, PISA 2025'te her üç alanda da 2022'den daha yüksek puan elde etti.

Türkiye'nin sıralaması, tüm ülkeler arasındaki sıralamada fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte 11 basamak birden yükseldi.

TÜRKİYE, 3 ALANDA GÖRELİ SIRALAMASINI YÜKSELTTİ

PISA araştırmasına Türkiye'nin katıldığı ilk uygulama olan 2003 yılına kıyasla, tüm dünyada ve OECD genelinde eğitim performansları belirgin bir şekilde düşerken Türkiye, fen bilimleri alanında 2003 yılında 434 olan puanını 60 puan artırarak 494'e yükseltti. Türkiye, okuma becerilerinde 2003 yılında 441 olan puanını 31 puan artırarak 472'ye, matematik alanında ise 423 olan puanını 39 puan artırarak 462'ye yükseltti ve eğitim alanında tarihi bir başarıya imza attı. PISA 2003'te 41 ülke yer alırken, PISA 2025'te katılımcı ülke sayısı 91'e yükseldi. Ülke sayısındaki bu değişiklik nedeniyle Türkiye'nin uzun vadeli performansı, göreli sıralamayı gösteren yüzdelik dilim üzerinden karşılaştırıldı.

Türkiye, PISA 2003'ten 2025'e üç alanda da göreli sıralamasını yükseltti. Fen bilimlerinde 2003'te 35'inci sırada bulunan Türkiye, 2025'te 19'uncu sıraya yükseldi. Böylece göreli sıralama konumunu yüzde 64 oranında iyileştirdi. Okuma becerilerinde 33'üncü sıradan 18'inci sıraya yükselen Türkiye, göreli sıralamasını yüzde 60 oranında iyileştirdi. Matematikte ise Türkiye, 34'üncü sıradan 28'inci sıraya yükseldi. Bu alanda göreli sıralama konumu yüzde 52 oranında iyileşti. Böylece Türkiye, uzun vadede fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerinin üçünde de göreli sıralamasını yüzde 50'nin üzerinde yükseltti.

OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimlerine göre Türkiye fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu. Türkiye, aynı zamanda 2022 sonuçlarına kıyasla her üç alanda puanını en fazla arttıran OECD ülkesi oldu.

Fen bilimleri ve matematik alanlarındaki PISA 2025 Türkiye ortalamaları, PISA'da şimdiye kadar elde edilen en yüksek sonuçlar arasında yer aldı. Türkiye, PISA 2022 uygulamasına göre PISA 2025'te her üç alanda da puanını en fazla artıran ülke oldu. Böylece Türkiye, PISA 2025'te ilk defa fen bilimleri ve okuma becerileri alanında OECD ülkeleri ortalamasının üzerinde performans gösterdi. Matematik alanında ise yükselişini sürdürerek OECD ortalamasını yakaladı.

PISA 2025 SIRALAMASINDAKİ DEĞİŞİM

Türkiye fen bilimleri alanında PISA 2022'de 81 ülke arasında 34'üncü sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 19'uncu sıraya yükseldi. 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 29'uncu sırada bulunan Türkiye, 2025'te 15 basamak birden yükselerek 38 OECD ülkesi arasında 14'üncü sırada yer aldı. Okuma becerileri alanında Türkiye, PISA 2022'de 81 ülke arasında 36'ncı sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 18'inci sıraya yükseldi. Benzer şekilde 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 30'uncu sıradaki Türkiye, 2025'te 38 OECD ülkesi arasında 13'üncü sırada yer aldı. Matematik alanında ise PISA 2022'de 81 ülke arasında 39'uncu sırada bulunan Türkiye, PISA 2025'te 91 ülke arasında 28'inci sıraya yükseldi. OECD ülkeleri arasında ise 2022 yılında 32'nci sıradaki Türkiye, 2025'te 23'üncü sırada yer aldı.

FEN BİLİMLERİNDE EN FAZLA PUAN ARTIŞI TÜRKİYE'DE

PISA araştırmasında her döngüde farklı bir alan, 'ağırlıklı alan' olarak değerlendiriliyor. PISA 2025'te ağırlıklı alan, fen bilimleri olarak belirlendi. Türkiye, PISA araştırmasında fen bilimleri alanında istikrarlı artış gösteren ülkeler arasında yer aldı. PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin fen bilimleri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 18 puan, 2018'e kıyasla 26 puan artış görüldü. Öte yandan PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleriyle arasındaki puan farkını kapatan Türkiye, bu puan farkını kendi lehine 12 puan yükseltti. PISA 2025'te fen bilimleri alanı performansında OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443, Türkiye ortalaması ise 494 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı.

OKUMA BECERİLERİNDE TÜRKİYE'NİN PUANI ORTALAMANIN 52 PUAN ÜZERİNDE

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 16 puan artış görüldü. Raporda, PISA döngülerinde okuma becerileri alanındaki performans değişimi konusunda, 'PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında artış görülmüştür' ifadesi yer aldı.

PISA 2025'te okuma becerileri alanında OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması 420, Türkiye ortalaması ise 472 puan oldu. Türkiye, elde ettiği bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı. Okuma becerilerinde 2018 yılında OECD ülkeleri ortalamasının 21 puan gerisinde olan Türkiye, PISA 2025'te bu farkı kapatarak 11 puan öne geçti. Türkiye ile tüm ülkelerin ortalaması arasındaki fark, 2018'de 13 puanken 2025'te 52 puana yükseldi.

MATEMATİK ALANINDA TÜM ÜLKELER ORTALAMASININ ÜZERİNDE

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin matematik alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 9 puan artış görüldü. Matematik alanında PISA 2025'te OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması 429 iken Türkiye ortalaması ise 462 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkeler ortalamasının üstünde yer aldı. Matematik alanında OECD ülkeleri ve tüm ülkeler ortalama puanları ile Türkiye'nin ortalama puanı arasındaki farka bakıldığında Türkiye'nin her döngüde, OECD ülkeleri puan ortalamasıyla arasındaki farkı kapattığı görüldü. 2025 sonuçlarına göre Türkiye, OECD ülkeleri ortalamasını yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı.

PISA'da asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranındaki artış, eğitim sisteminin tüm öğrencilere temel becerileri kazandırmadaki başarısını; üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranındaki artış ise öğrencilerin hızla değişen, karmaşık ve belirsiz bir geleceğe hazırlanma düzeyini gösteriyor. PISA 2025 verilerine göre Türkiye, fen bilimlerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranında ilk kez OECD ortalamasını geride bıraktı. 2022 yılında yüzde 4 olan bu oran, 2025'te yüzde 7,4'e yükselerek OECD ortalaması olan yüzde 7,2'nin üzerine çıktı. Okuma becerilerinde de önemli bir yükseliş kaydedildi. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı 2022'de yüzde 1,9'dan 2025'te yüzde 4,2'ye yükseldi. Matematikte ise üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 5,4'ten yüzde 7,9'a yükseldi. Türkiye; 2025'te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artırdı. Aynı zamanda Türkiye'de üç alanda da hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı, PISA tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı.

EĞİTİM PERSONELİ NİTELİĞİNDEKİ İYİLEŞME ORANI OECD ORTALAMASINDAN YÜKSEK

Türkiye'de eğitim personeli eksikliği ve niteliğindeki iyileşme oranlarının OECD ortalamasından daha yüksek olduğu görüldü. Bu sebeple OECD'ye kıyasla Türkiye'de eğitim personeli yetersizliği ve niteliğinden dolayı eğitimin daha az düzeyde etkilendiği rapora yansıdı.

Kaynak: DHA