ABD ile İran arasında görüşülen 14 maddelik taslak anlaşmanın detayları ortaya çıktı. Taslakta tüm cephelerde ateşkes sağlanması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, deniz ablukasının kaldırılması, İran'a ait 24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması ve petrol yaptırımlarının askıya alınması gibi kritik başlıklar yer alıyor. Anlaşma ayrıca 60 günlük nükleer müzakere süreci öngörürken, İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğini görüşme kapsamı dışında bırakıyor.
ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden müzakerelerde varılan mutabakatın ayrıntıları netleşmeye başladı. İran’dan üst düzey güvenilir kaynaklardan edinilen bilgiye göre taraflar arasında görüşülen 14 maddelik taslak anlaşma; Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasından deniz ablukasının kaldırılmasına, İran'a ait dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonun serbest bırakılmasından yaptırımların askıya alınmasına kadar çok sayıda kritik başlık içeriyor. Taslak metin, yalnızca bölgenin değil küresel enerji piyasalarının ve uluslararası diplomasinin geleceğini de yakından ilgilendiriyor.
ANLAŞMANIN MERKEZİNDE ATEŞKES VE NORMALLEŞME VAR
Taslak metne göre ilk aşamada bölgede gerilimi düşürecek adımlar atılacak. Özellikle Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların sona erdirilmesi ve taraflar arasında kalıcı bir ateşkes zemini oluşturulması hedefleniyor.
Anlaşmanın dikkat çeken bölümlerinden biri de ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve ülkenin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILIYOR
Taslağın en önemli maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması. Dünyadaki petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazın açılmasıyla birlikte enerji piyasalarında yeni bir dönemin başlaması bekleniyor.
Ayrıca ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması ve İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi de taslakta yer alan maddeler arasında bulunuyor.
İRAN'A AİT 24 MİLYAR DOLAR SERBEST BIRAKILACAK
Ekonomik başlıklarda ise dikkat çeken düzenlemeler bulunuyor. Taslak metne göre İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması planlanıyor. Bu tutarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'ın kullanımına açılması öngörülüyor.
Ayrıca İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik yaptırımların askıya alınmasıyla birlikte Tahran yönetiminin enerji gelirlerine yeniden tam erişim sağlaması hedefleniyor.
NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK SÜREÇ
Taslak, İran'ın nükleer programı konusunda da yeni bir yol haritası içeriyor. Buna göre taraflar, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğinin belirlenmesi amacıyla 60 günlük resmi müzakere süreci yürütecek.
İran ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edecek ve nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yineleyecek.
İŞTE MADDE MADDE 14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMA
1- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ve derhal düşmanlıkların sona erdirilmesi.
2- ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü.
3- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.
4- ABD'nin İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekme taahhüdü.
5- İran'ın düzenlemeleriyle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.
6- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın mali kaynaklarına tam erişim sağlaması.
7- ABD ve müttefikleri tarafından en az 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planlarının sunulması.
8- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD'nin birincil, ikincil yaptırımlarıyla BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kaynaklı kısıtlamaların kaldırılması amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi.
9- İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.
10- Müzakere süreci boyunca ABD'nin bölgedeki güçlerini artırmaması ve yeni yaptırımlar uygulamaması.
11- Müzakerelerin son 60 günlük döneminde dondurulmuş İran fonlarından 24 milyar doların serbest bırakılması ve bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'a verilmesi.
12- Anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması.
13- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.
14- Nihai müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanması konularını kapsaması; İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğinin müzakere gündeminden çıkarılması.
DÜNYANIN GÖZÜ İMZA SÜRECİNDE
Taslak metindeki maddelerin hayata geçirilmesi halinde yalnızca ABD-İran ilişkilerinde değil, Orta Doğu'nun genel dengelerinde de önemli değişiklikler yaşanabileceği değerlendiriliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yaptırımların gevşetilmesi ve milyarlarca dolarlık fonların serbest bırakılması küresel enerji ve finans piyasaları açısından kritik gelişmeler arasında gösteriliyor.
Kaynak: Haberler.com
News
